ژن درمانی مناسب به طور چشمگیری حملات صرع دوران کودکی را در یک آزمایش کاهش می دهد

انسفالوپاتی صرع رشدی مربوط به SCN2A (DEE) شکل نادر و شدید صرع دوران کودکی و یکی از شایع ترین علل اوتیسم تک ژنی است. این بیماری توسط جهش‌های منفرد در ژن زیرواحد آلفای کانال با ولتاژ سدیم (SCN2A) ایجاد می‌شود که جریان یون‌های سدیم را به درون نورون‌ها کنترل می‌کند. این جهش‌ها تحریک‌پذیری غیرطبیعی مغز را افزایش می‌دهند که منجر به تشنج‌های کنترل‌نشده همراه با تاخیر رشد، اوتیسم، مشکلات حرکتی و مشکلات گوارشی می‌شود. بیشتر این جهش‌ها de novo هستند (از والدین به ارث نمی‌رسند) و خود به خود ایجاد می‌شوند.

داروهای سنتی ضد تشنج اغلب بی اثر هستند و علت ژنتیکی زمینه ای DEE مربوط به SCN2A را برطرف نمی کنند. در حال حاضر، یک تیم بین المللی از محققان به رهبری دانشگاه کالیفرنیا سن دیگو و موسسه کودکان Rady برای ژنومیک پزشکی، دو کودک مبتلا به این بیماری را با استفاده از ژن درمانی متناسب با جهش SCN2A خاص هر کودک درمان کرده اند. در دو کارآزمایی بالینی مجزا از 1 در یک دوره دو ساله، کودکان 9 و 14 ساله در ابتدای مطالعات بالینی خود، کاهش چشمگیری در دفعات تشنج علاوه بر پیشرفت رشد، با حداقل عوارض جانبی نشان دادند. این مطالعات، در 21 ژوئیه 2026 در طب طبیعت، راه را برای مقیاس بندی درمان های شخصی از موارد “یک بار” به گروه های بزرگتری از بیماران با زمینه های ژنتیکی مشابه هموار می کند.

هر فرد دارای دو نسخه از هر ژن است و جهش‌های SCN2A تنها یکی از دو نسخه ژن را تحت تأثیر قرار می‌دهند. محققان قطعات مصنوعی و کوتاه DNA به نام الیگونوکلئوتیدهای آنتی سنس انتخابی آلل (ASOs) ایجاد کردند که مناطق بی ضرر DNA را که در کنار جهش ایجاد کننده بیماری در هر کودک نشسته است، تشخیص می دهد.

محقق اصلی Olivia Kim-McManus، MD، دانشیار علوم اعصاب در دانشکده پزشکی UC San Diego، مدیر برنامه درمان عصبی-مداخله ای دقیق Rady در بیمارستان Rady Children’s-Interventional و بالینی متخصص Sandyig می گوید: «این درمان عمداً برای هدف قرار دادن تشخیص ژنتیکی فرد طراحی شده است. انستیتوی کودکان ژنومیک. ASO بیان ژنتیکی و پروتئین های بیان شده را تغییر می دهد.

تزریق ASOs تحت بیهوشی مستقیماً به مایع نخاعی، نسخه جهش یافته ژن را خاموش کرد و در عین حال به نسخه دیگر ژن اجازه عملکرد طبیعی داد.

درمان هر دو تا سه ماه یکبار تکرار شد و هر کودک به عنوان کنترل خودش عمل می کرد. محققان تعداد تشنج، مصرف دارو و طیف وسیعی از اقدامات رشدی و رفتاری را قبل و بعد از درمان پیگیری کردند. بعد از دو سال متوجه شدند:

• کاهش دفعات تشنج:
  

  • این بیمار 9 ساله که تقریباً هر روز تشنج داشت، 26 درصد کاهش در فراوانی تشنج را تجربه کرد.
  • بیمار 14 ساله کاهش 90 درصدی در دفعات تشنج را تجربه کرد و در نهایت به روزهای بدون تشنج رسید.

• کاهش بار دارویی:

  • هر دو بیمار توانستند برخی از داروهای ضد تشنج خود را کاهش دهند یا قطع کنند.

• دستاوردهای رشدی:

  • هر دو بیمار بهبودهایی در مهارت های زبانی و حرکتی، پردازش حسی و رفتارهای انطباقی با کاهش رفتارهای مرتبط با اوتیسم نشان دادند.
  • بیمار مسن تر برای اولین بار در سن 15 سالگی به طور مستقل راه رفت.

• سایر فواید سلامتی:

  • مشکلات مزمن گوارشی بیمار مسن تر بهبود یافت و به داروی کمتری نیاز داشت.

• امنیت:

  • هیچ عارضه جانبی جدی یا عوارض جانبی مرتبط با ASO گزارش نشده است.
  • آزمایشات معمول آزمایشگاهی، الکتروکاردیوگرام (ECG) و الکتروانسفالوگرام (EEG) ثابت باقی ماندند.

کیم مک‌مانوس گفت: «ما تغییراتی را در سراسر جهان مشاهده کرده‌ایم که نشان می‌دهد هدف قرار دادن علت اصلی ژنتیکی می‌تواند باعث بهبود قابل اندازه‌گیری شود.

از آنجایی که درمان بر بیان ژن تأثیر می گذارد اما کد ژنتیکی زیربنایی را به طور دائم تغییر نمی دهد، باید در فواصل زمانی منظم تجویز شود. در طول کارآزمایی، توانایی راه رفتن بیمار مسن‌تر قبل از تجویز دوز بعدی شروع به کاهش کرد، بنابراین محققان فرکانس دوز را با تأیید FDA تنظیم کردند.

از آن زمان، او به طور مستقل راه می رود. زمانی که ما واقعاً به روشی شخصی‌سازی شده به درمان دقیق فکر می‌کنیم، نمی‌توانید شخصی‌تر از آن شوید.”

اولیویا کیم-مک مانوس، MD، دانشیار علوم اعصاب، دانشکده پزشکی کالیفرنیا سن دیگو

او می‌گوید در حالی که این درمان‌ها هنوز در حال بررسی هستند، مدلی برای ترجمه سریع ژنتیک شخصی‌شده به درمان‌ها ارائه می‌کنند که به طور بالقوه باعث تسریع توسعه بسیاری از بیماری‌های عصبی و غیرعصبی دیگر ناشی از جهش‌های تک ژنی می‌شوند.

کیم-مک مانوس گفت: «این مانند یک ایده علمی تخیلی و پیشتازان فضا است، و این همان ظاهری است که من زمانی که تازه این کار را شروع می‌کردم داشتم. اما اکنون که در طرف مقابل هستیم و ایمنی و کارایی را نشان می‌دهیم، این ایده فراتر از دانشگاه به صنعت داروسازی و بیوتکنولوژی گسترش می‌یابد و تأثیر زیادی دارد.»